خانه / آموزشی / روزهای ناآرام ارمنستان و پیشینه دخالت غرب

روزهای ناآرام ارمنستان و پیشینه دخالت غرب



بنابه اعلام رسانه ها، در تظاهرات دیروز (دوشنبه) هزاران نفر در ایروان پایتخت ارمنستان علیه نامزدی «سرژ سرکیسیان» رئیس جمهوری پیشین برای پست نخست وزیری که به خشونت کشیده شد، پنج تن زخمی شدند.
همچنین گزارش شده پلیس برای جلوگیری از حرکت هزاران تظاهر کننده مخالف دولت به سوی پارلمان از گاز اشک آور و نارنجک های بی هوش کننده استفاده کرده است.
مخالفان بر این باورند، سرکیسیان پس از تحویل مسئولیت ریاست جمهوری به «آرمن سرکیسیان» متحد سیاسی خود می خواهد با بر عهده گرفتن مسئولیت نخست وزیری همیشه در قدرت بماند.
معترضان به رهبری «نیکول پاشینیان» فعال سیاسی تهدید کرده اند به اقدام های خود همچنان ادامه خواهند داد. این مساله نشان می دهد شرایط کنونی می تواند برای ارمنستان ملتهب تر شود، تنش ها را گسترده تر کند و حتی به بحران بکشاند در حالیکه بروز چنین وضعیتی برای اوراسیا و متحدان ایروان به ویژه مسکو خوشایند نیست.
علاقه پوشیده غرب به ویژه اتحادیه اروپابرای تغییر رویکردهای منطقه ای ارمنستان به ویژه دور کردن این کشور از روسیه در وقایع تیر و مرداد سال 1395ایروان آشکار شد.
در جریان اشغال 15 روزه یک مرکز پلیس و گروگان گرفته شدن ماموران در منطقه اربونی ایروان توسط 24 مرد مسلح که حتی به فراخوان مردم برای برپایی تجمع های ضددولتی و برگزار شدن تظاهرات شبانه در آن سال متوسل شدند، خواسته اتحادیه اروپا از ارمنستان که نوعی حمایت ضمنی از درخواست های گروگانگیران بود، نشانگر بسیاری از اهداف شد.
هر چند گروگانگیران باوجود مقاومت طولانی منجر به مرگ دو مامور، زخمی شدن چند پلیس و همچنین کشته شدن پنج تن از همدستان خود تسلیم شدند، اما این رویداد برای کشور آرام ارمنستان یک تکانه بزرگ سیاسی و اجتماعی بود.
مردان مسلح حامی ژرایر سلیفیان رهبر زندانی جنبش ضددولتی نواارمنیا بدون آنکه حتی به یکی از سه هدف اصلی خود برسند، مجبور به تسلیم شدند.
گروگانگیران خواستار آزادی سلیفیان از زندان شده بودند که به اتهام حمل و نگهداری غیرمجاز سلاح محکوم شده بود.
از سوی دیگر استعفای دستجمعی اعضای هیات دولت بویژه سرکیسیان رییس جمهوری وقت ارمنستان به عنوان خواسته اصلی مردان مسلح نیز عملی نشد و همزمان بی توجهی مردم به فراخوان برگزاری گسترده و سراسری اعتراض ها جز یک مورد، گروگانگیران را به تسلیم واداشت.
در یکی از بزرگ ترین تظاهرات اعتراض آمیز خیابانی شبانه مرداد ماه 95 در مرکز ایروان 62 نفر از جمله هفت مامور زخمی و همچنین 50 تن بازداشت شدند.
امید مردان مسلح به شکل گیری خیزش های خیابانی بیشتر متکی به نارضایتی ها از اوضاع و مشکلات اقتصادی بود تا به عنوان چاشنی ایجاد انفجار اجتماعی از آن استفاده کنند.
اقدام شکست خورده ضددولتی تیر و مرداد 95 در ایروان با هدف براندازی حکومت ارمنستان بیانگر این واقعیت بود که ناآرامی ها در این کشور باز هم می تواند تکرار شود تا مانند وقایع سال 2003 گرجستان و 2004 و 2014 اوکراین در چارچوب انقلاب های رنگی و مخملی جابجایی قدرت ایجاد کند.
این گمان پس از آن جدی تر شد که در اوج قدرت نمایی مردان مسلح اشغال کننده مرکز پلیس اربونی در ایروان، اتحادیه اروپا از ارمنستان خواست حقوق معترضان خیابانی حامی گروگانگیران رعایت شود و حتی تدابیر ضدآشوب در این کشور را نکوهش کرد که نشان می دهد غرب منتظر بود در صورت جدی تر شدن اعتراض های خیابانی مانند اوکراین در سال 2014 به عنوان نیروی سیاسی بین المللی حامی اصلی تظاهرکنندگان پروژه تغییر حکومت را تکرار کند.
اتحادیه اروپا در بیانیه خود تاکید کرده بود که از مقام های ارمنستان می خواهیم از هر گونه توسل به قوه قهریه در کنترل تظاهرات عمومی خودداری کنند.
پس از صدور این بیانیه، وزارت خارجه روسیه نسبت به رویکرد اتحادیه اروپا در باره ارمنستان هشدار داد و نادیده گرفتن اقدام های غیرقانونی گروگانگیران و طرح خواسته های نامعمول از ایروان را غیرسازنده خواند.
مسکو خاطرنشان کرده بود که چنین رویکردی از سوی بروکسل هیچ کمکی به بهبودی اوضاع ارمنستان نمی کند و مقام های اتحادیه اروپا باید به این مساله توجه کنند.
خواسته اروپایی ها از ارمنستان در سال 2015 مشابه درخواست این اتحادیه از ویکتور یانوکوویچ رییس جمهوری اوکراین در سال 2013 بود که همزمان نیز از گسترش اعتراضات خیابانی مخالفان حمایت کردند و در نهایت با سقوط دولت برآمده از انتخابات و روی کار آمدن یک حکومت متمایل به غرب، کی یف در جایگاه مخالف جدی مسکو قرار گرفت.
هرچند اقدام مردان مسلح و تظاهرات محدود مخالفان مورد پشتیبانی غرب در ناآرامی های سال 95 نتوانست حکومت ارمنستان را متلاشی کند، اما اهمیت این کشور در منطقه به ویژه به عنوان همکار روسیه به گونه ای است که می توان تاکید کرد، غربی ها از رویکرد ایروان راضی نیستند و تغییر به نفع خود را می خواهند و این خواسته احتمالا می تواند زمینه ساز اقدام های بیشتری باشد.
ارمنستان با کمی بیش از 29 هزار و 700 کیلومتر مربع مساحت و نزدیک سه میلیون نفر جمعیت در معادله رویارویی های منطقه ای جایگاه مهمی دارد که افزون بر روسیه می تواند بر کشورهای همجوار و نزدیک تاثیرگذاری داشته باشد.
ارمنستان در قفقاز جنوبی میان دریای سیاه و دریای خزر قرار دارد که مرز آسیا و اروپا محسوب می شود و در صورت حضور یا حداقل نفوذ سیاسی نظامی آمریکا، اتحادیه اروپا و ناتو در این کشور، غرب می تواند بر معادلات کلان منطقه تاثیر زیادی بگذارد.
ارمنستان از این رو برای اروپا و آمریکا اهمیت نظامی-سیاسی دارد که در غرب با ترکیه، شمال گرجستان، شرق جمهوری آذربایجان (جمهوری قره باغ) و در جنوب ایران و جمهوری خودمختار نخجوان (جزئی از جمهوری آذربایجان) هم مرز است و هر گونه جای پا برای ناتو و آمریکا می تواند افزون بر شکل گیری دغدغه برای روسیه برای کشورهای غیر همسو با غرب نیز نگران کننده باشد.
اما از دیگر سو ارمنستان که همچنان از مناقشه 27 ساله تنش و درگیری جنگی بر سر منطقه ارمنی نشین قره باغ با جمهوری آذربایجان رنج می برد، هنوز نتوانسته پیامدهای بحران اقتصادی جهانی را که سال 2008 آغاز شد و به اقتصاد بسیاری از کشورها زیان های سنگینی وارد کرد، از اقتصاد ملی پاک کند و نارضایتی های زیادی در باره این ناکامی ها وجود دارد.
بر پایه گزارش ها نیز تولید ناخالص ملی ارمنستان بر اثر بحران اقتصادی افت کرده و رشد صنعتی این کشور در سال 2015 به حدود نیم درصد یعنی پایین ترین سطح ثبت شده از زمان فروپاشی شوروی در سال 1991 و دستیابی به استقلال کاهش یافت.
در دیگر سو روسیه است که با دقت روند تهدید علیه ثبات ارمنستان و پیامد آن در قفقاز را زیر نظر دارد و از احتمال بروز هر گونه جابجایی قدرت در منطقه بویژه ایروان با گرایش های غربگرایانه نگران است، زیرا دو کشور در چارچوب سازمان های منطقه ای مانند پیمان امنیت جمعی، اتحادیه اقتصادی اوراسیا و جامعه همسود همکاری نزدیکی دارند و طبیعی است که غرب چنین همگرایی هایی را برنمی تابد و برای پایان یافتن آن تلاش و برنامه ریزی می کند.
اکنون نباید این موضوع را نادیده گرفت که ارمنستان نیز مانند اوکراین، گرجستان، مولداوی و چندین جمهوری دیگر شوروی سابق یکی از میدان های اصلی رقابت های ژئوپلیتیکی روسیه و غرب است و تلاش ها برای تغییر صاحبان قدرت در ایروان اهرم فشار بیشتر بر مسکو خواهد بود تا مجبور شود از مناطقی که آن را حیاط خلوت و محدوده منافع راهبردی خود می داند، چشم پوشی کند، هرچند براساس پیشینیه دوران شوروی برای حفظ آنها اهمیت قائل است.
رویکرد خارجی نسبتا متوازن ارمنستان در اهمیت دادن به همکاری سیاسی با شرکای منطقه ای به ویژه روسیه و ایران، میزبانی از نظامیان روسی در پایگاه گیومری و اولویت بخشیدن به اقتصاد در روند روابط با کشورهای غربی به ویژه اعضای اتحادیه اروپا بدون تاثیرپذیری سیاسی برای غربی ها راضی کننده نیست، زیرا اروپایی ها با تغییر حکومت اوکراین در سال 2014 و پیش از آن هم در گرجستان توانستند روسیه را در تنگنای روزافزون قرار دهند.
از این رو تغییر احتمالی حکومت در ارمنستان و همچنین سرنگونی دولت های متمایل به مسکو در کشورهای برآمده از فروپاشی شوروی برای غرب و آمریکا منافع سرشاری خواهد داشت، اما بیش از گذشته برای منطقه به ویژه روسیه دردسرساز است و همزمان پایگاه هایی برای دخالت های بیشتر غربی ها به ویژه واشنگتن علیه منافع کشورهای منطقه شکل خواهد گرفت.
از: هادی مولوی نیا – ایرنا
اروپام 1516**1590



انتهای پیام /*










درباره gohari

پاسخ دهید